Kina ka arritur një rekord historik në tregtinë ndërkombëtare: Një suficit vjetor mbi një trilion dollarë, një sukses i jashtëzakonshëm për “fabrikën e planetit”, por që po ndikon negativisht në ekonomitë e tjera, sidomos në Europë.
Sipas të dhënave zyrtare, gjatë 11 muajve të parë të vitit, eksportet kineze drejt botës arritën 3.400 miliardë dollarë, ndërsa importet u ndalën në 2.300 miliardë dollarë, duke krijuar një suficit aktiv prej 1.080 miliardë dollarësh, niveli më i lartë në historinë e ekonomisë moderne.
Ky model ekonomik, i bazuar kryesisht në eksportet masive, kredi publike dhe planifikim shtetëror, po krijon një asimetri të thellë: Kina shet shumë më tepër se sa blen. Tarifat amerikane, që arrijnë mesatarisht 37%, kanë ulur eksportet drejt SHBA-ve, por Kina ka orientuar furnizimet e saj drejt Afrikës (+26%), Azisë Juglindore (+14%), Amerikës Latine (+7,1%) dhe Europës (+15%).
Efekti ndjehet më shumë në Europë, ku disa qeveri po shqyrtojnë masa mbrojtëse për të balancuar tregtinë. Presidenti francez, Emmanuel Macron, paralajmëroi për mundësinë e vendosjes së tarifave mbrojtëse, në rast se Kina nuk korrigjon këtë pabarazi. Shkaku kryesor i shqetësimit është se euroja është zhvlerësuar për rreth 10% kundrejt juanit, duke e bërë konkurrencën kineze edhe më agresive.
Analistët paralajmërojnë se modeli kinez i prodhimit dhe eksportit, i mbështetur nga politika e Xi Jinping për “qarkullim dual”, nuk do të ndryshojë në periudhë të afërt. Industria kineze kontrollon të gjithë spektrin e prodhimit, nga lodrat tek panelet diellore, nga këpucët tek automjetet elektrike dhe gjysmëpërçuesit, duke i detyruar vendet e tjera të luftojnë me një mbingarkesë eksporti që shtyp konkurrencën vendase.
Ekspertët rekomandojnë një front të bashkuar SHBA–BE–Japoni–Kore–Kanada–Meksikë–Australi, me tarifa të koordinuara dhe standarde industriale të përbashkëta, për të balancuar tregun global. Por aktualisht politika ndërkombëtare është e ndarë dhe Europa ka frikë të humbasë aksesin në tregun kinez, ndërsa SHBA-të veprojnë në mënyrë bilaterale.
Suficiti prej 1 trilion dollarësh nuk është thjesht një shifër, por simbol i një ere të re gjeoekonomike, ku fuqia industriale e Kinës krijon tension sistemik dhe ku dikush në botë duhet të paguajë kostot. Europës i duhet të gjejë mënyra për të mbrojtur prodhimin e saj nga mbipopullimi dhe çmimet e ulëta kineze, për të mos u përfshirë në një spirale proteksioniste të paqëndrueshme.
