Senati i Italisë miratoi të enjten e 30 tetorit një reformë të thellë të sistemit gjyqësor, duke avancuar ndryshimin kushtetues kryesor të kryeministres Giorgia Meloni, pavarësisht kundërshtimeve të ashpra nga gjyqtarët dhe opozita e qendrës së majtë.
Sfida e vërtetë, megjithatë, sipas Reuters qëndron përpara: masa duhet të përballet me një referendum kombëtar, i cili pritet të mbahet në pranverën e ardhshme, për t’u bërë ligj. Sipas sondazheve të fundit, italianët janë të ndarë për këtë çështje të debatueshme që ka trazuar politikën italiane për dekada.
Votimi në Senat u zhvillua në një klimë tensioni të lartë midis koalicionit të Melonit dhe gjyqësorit, pasi Gjykata e Auditorëve të Shtetit refuzoi të miratojë të mërkurën planin e qeverisë për ndërtimin e urës që lidh Siçilinë me kontinentin.
Meloni e akuzoi gjykatën për “lojëra politike” për shkak të kundërshtimit ndaj reformës, një akuzë që gjyqtarët e mohuan.
“Po hedhim një hap të rëndësishëm drejt një sistemi më efikas, më të balancuar dhe më afër qytetarëve,” tha Meloni pas votimit të së enjtes, duke e cilësuar reformën si “një arritje historike.”
Ndarja e karrierave të prokurorëve dhe gjyqtarëve
Nëse miratohet nga referendumi, reforma do të ristrukturojë në mënyrë rrënjësore sistemin gjyqësor italian, duke ndarë rrugët e karrierës së prokurorëve dhe gjyqtarëve.
Qeveria thotë se kjo është e nevojshme për të parandaluar konfliktet e interesit mes dy grupeve dhe për të shmangur ndikimin e mundshëm politik në vendimet e tyre.
Aktualisht, magjistratët hyjnë në sistem përmes një provimi të vetëm dhe mund të kalojnë nga një rol në tjetrin gjatë karrierës. Sipas sistemit të ri, kandidatët do të duhet të zgjedhin që në fillim nëse duan të bëhen gjyqtarë apo prokurorë, pa mundësi ndërrimi më pas.
Këshilli që merret me emërimet dhe çështjet disiplinore do të ndahet në dy organe të veçanta vetëqeverisëse, anëtarët e të cilëve do të zgjidhen me short në vend të zgjedhjeve, një ndryshim që synon të parandalojë ndikimin e grupeve të interesit.
Nga ana e tyre, gjyqtarët e kanë akuzuar qeverinë se kërkon të kontrollojë prokurorët, duke përcaktuar cilat krime mund ose nuk mund të hetohen, një akuzë që e ka përsëritur edhe opozita e qendrës së majtë.
“Kjo nuk është një reformë që përmirëson sistemin e drejtësisë, as që ndihmon qytetarët. Kjo i shërben kësaj qeverie për të pasur duar të lira dhe për t’u vendosur mbi ligjet dhe Kushtetutën,” tha Elly Schlein, kryetarja e Partisë Demokratike.
Rreziqet dhe ndikimi politik
Popullariteti i Melonit mbetet më i lartë se në fillim të mandatit të saj, gjë që mund t’i japë avantazh në referendum, pavarësisht skepticizmit publik.
Megjithatë, referendumet shpesh shndërrohen në mjet për të shprehur pakënaqësi të përgjithshme politike, dhe analisti Lorenzo Pregliasco paralajmëron se votimi mund të jetë vendimtar për Melonin.
“Një humbje mund të ketë pasoja të rënda politike dhe të dëmtojë imazhin e saj si fituese,” tha ai, duke shtuar se sondazhet aktuale tregojnë një garë të barabartë.
Një sistem gjyqësor ende i ngadalshëm
Sistemi i drejtësisë në Itali mbetet ndër më jofunksionalët në Evropë. Të dhënat e fundit të BE-së tregojnë se zgjidhja e çështjeve civile dhe tregtare kërkon mesatarisht 1 mijë ditë, 200 ditë më shumë se çdo vend tjetër i BE-së. Megjithatë, normat e përfundimit mbi 100% tregojnë për përparim në uljen e prapambetjeve masive.
Qeveritë e mëparshme kanë tentuar vazhdimisht të reformojnë sistemin. Ndërsa qeveritë e qendrës së majtë janë përqendruar në rritjen e efikasitetit të gjykatave, e djathta, nën ndikimin e ish-kryeministrit të ndjerë Silvio Berlusconi, i cili deri në vdekjen e tij në vitin 2023 u përball me dhjetëra gjyqe të lidhura me perandorinë e tij mediatike, ka shtyrë vazhdimisht për kufizimin e pushtetit të prokurorisë.
