Emmanuel Macron i Francës do të shkojë të enjten në Bruksel për një takim kyç të Këshillit Evropian, me reputacionin e tij, nga një njeri i ideve të kontinentit që është zhdukur prej kohësh dhe që është zëvendësuar nga një i ri: shefi i partisë.
Teksa udhëheqësit e Bashkimit Evropian mblidhen për të planifikuar lëvizjet përballë krizave ekzistenciale që variojnë nga përballja me ngritjen e së djathtës ekstreme deri te parandalimi i një marrëveshjeje të keqe Trump – Putin për Ukrainën, ata nuk mund të mbështeten më në idetë madhështore të Macronit.
Bisedat e “Politico” me 10 diplomatë dhe zyrtarë nga i gjithë Bashkimi Evropian, të gjithë të cilëve iu dha anonimitet për të diskutuar hapur fatin politik të presidentit francez, sugjerojnë se problemet e brendshme të 47-vjeçarit të qendrës dhe përqendrimi në të ardhmen e tij e kanë bërë atë një pengesë për progresin dhe jo një motor të tij.
“Muri i droneve” i propozuar nga Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen për të mbrojtur qiellin evropian nga mjetet ajrore pa pilot gjithnjë e më pushtuese të Rusisë?
Jorealiste, sipas Macron.
Ideja e Presidentit të Këshillit Evropian António Costa për të përmirësuar procesin e pranimit në BE duke eliminuar nevojën për unanimitet?
Jo. Franca nuk po heq dorë nga fuqia e saj e vetos.
Ta bëjmë planetin tonë përsëri të madh?
Ndoshta një ditë tjetër. Tani nuk është koha për direktivën e kujdesit të duhur që u kërkon kompanive të monitorojnë furnizuesit e tyre globalë për shkelje të të drejtave të njeriut dhe mjedisit. Apo për objektivat klimatike të vitit 2040, për këtë çështje.
Muajt e fundit Macron është bërë më i kujdesshëm, duke hezituar përballë propozimeve që rrezikojnë të gjenerojnë një reagim të ashpër në Francë, dhe më të ashpër në lidhje me propozimet që ai nuk i kontrollon vetë. Në vend të kësaj, Franca ka derdhur energjinë e saj në uljen e burokracisë.
Javët e fundit, udhëheqësi francez ka kërkuar më shumë kontroll mbi migracionin dhe që të shkurtohen burokracitë, ndërkohë që lobon për rregulla të reja për të mbajtur fëmijët larg mediave sociale dhe synon të krijojë lehtësi për prodhuesit e makinave në objektivat e politikave të gjelbra. Vështirë se kjo është diçka që mund të thuhet për ëndrrat evropiane.
“Ky Macron është konsumuar nga problemet e brendshme”, tha një diplomat i BE-së. “Ai nuk është më kampioni evropian që njihnim dikur.”
Jo më i njëjti njeri
Kur bëhet fjalë për ndryshimet që Bashkimi Evropian ka parë në dekadën e fundit, është e vështirë të nënvlerësohet ndikimi dhe largpamësia e Macron. Duke folur në Universitetin e Sorbonës në vitin 2017, ai argumentoi me forcë për një Evropë më muskulore që nuk ishte aq e varur nga partnerët jashtë shtetit, qoftë për mallrat e prodhuara apo për mbrojtjen e saj.
Thirrja e tij ra në vesh të shurdhër në atë kohë. Megjithatë, sot, Komisioni Evropian dhe udhëheqësit në të gjithë bllokun predikojnë ungjillin e Macronit për “autonomi strategjike”, teksa përpiqen të diversifikohen larg Kinës dhe të forcojnë kapacitetet ushtarake të kontinentit përballë agresionit rus dhe tkurrjes ushtarake amerikane.
Macron fitoi nofkën “kryeinformatori i BE-së” dhe stuhia e tij e iniciativave dhe ideve për reformimin e Evropës përcaktoi qëndrimin e tij të hershëm si udhëheqës në skenën botërore.
Megjithatë, nëse kthehemi shpejt në tetor 2025, është bërë e qartë se politika dhe trashëgimia zënë një vend të madh në llogaritjet e Macronit.
Shikoni vetëm çështjen e zgjerimit.
Macron është parë prej kohësh si mbështetës i futjes së anëtarëve të rinj në Bashkimin Evropian për të rritur peshën ekonomike dhe gjeopolitike të bllokut. Ai udhëhoqi Komunitetin Politik Evropian si një lloj “dhome pritjeje” për anëtarët që aspirojnë të bëhen anëtarë të BE-së në vitin 2022, dhe një vit më vonë u zotua të sillte vendet kandidate aspirante në bllok sa më “shpejt të jetë e mundur”.
Nuk është çudi, pra, që aleatët e Macronit e kishin të vështirë të kuptonin vendimin e Francës për të kundërshtuar propozimin e Costa për të hequr të drejtën e vetos së Viktor Orbán të Hungarisë për disa pjesë të procesit të pranimit. Një person me peshë të madhe nga grupi i Macronit “Rinovimi” në Parlamentin Evropian tha se ky veprim ishte “në kundërshtim të plotë” me angazhimet e mëparshme të Macronit.
“Është një gabim themelor”, tha ai.
Sipas një aleati të lartë të Macronit, presidenti francez thjesht nuk ka kapitalin politik për të mbështetur disa nga ambiciet e tij, veçanërisht ato që u japin ushqim euroskeptikëve dhe Tubimit Kombëtar të ekstremit të djathtë të Marine Le Pen.
“Nuk është momenti i duhur, kemi të djathtën ekstreme që na fryn në qafë”, tha aleati.
“Çdo bisedë për hyrjen e Shqipërisë dhe Malit të Zi në Bashkim është një dhuratë për… Le Pen”, tha ai, duke vënë në dukje se fermerët francezë do të ishin të parët që do të dilnin në rrugë për të protestuar kundër hyrjes në BE të gjigantit bujqësor, Ukrainës.
Ndikim në rënie
Ndikimi në Bruksel ka qenë një viktimë e kaosit të Francës në vend. Macron ka ndërruar 5 kryeministra në më pak se 2 vjet dhe pothuajse u detyrua të kërkonte një të gjashtë pasi zgjedhja e tij aktuale, Sébastien Lecornu, dha dorëheqjen pasi qeveria e tij e parë zgjati vetëm 14 orë. Presidenti francez e riemëroi Lecornu dhe kriza u zbut, të paktën përkohësisht.
Teksa qeveritë e njëpasnjëshme franceze kanë ndarë pikëpamje të ngjashme mbi çështjet e BE-së, rënia e tyre e njëpasnjëshme e ka lënë Francën gjithnjë e më pak ndikuese në Bruksel.
“Nëse ke një qeveri jofunksionale për një vit e gjysmë, kjo të jep pak më pak ndikim në vendime,” tha një diplomat i BE-së nga jashtë Francës.
Ky ndryshim e bën më të vështirë situatën në dhomë kur takohen ministrat, shtoi diplomati.
Gjithashtu e bën të vështirë për qeverinë franceze të hartojë dhe qarkullojë dokumentet gjithmonë të rëndësishme të politikave përpara takimeve ministrore që nxisin axhendën dhe përfaqësojnë prioritetet kombëtare.
Teksa Macron i afrohet muzgut të presidencës së tij, ai mund të skicojë disa plane të mëdha për Evropën, por aftësia e tij për t’i kthyer ëndrrat në realitet është eklipsuar kryesisht.
Edhe nëse presidenti francez arrin të bëjë një tjetër “arratisje të madhe” dhe të gjejë një rrugë përmes ngecjes politike me një qeveri që zgjat dhe një buxhet që miratohet, e vërteta shkatërruese për ata që punojnë në institucionet dhe ambasadat e Brukselit është se ndikimi i Macron është dobësuar seriozisht. Dhe se projekti i tij i madh pro-evropian ka mbaruar.
Diplomatët nga jashtë Francës tashmë po flasin për Macron në kohën e shkuar dhe po flasin për “trashëgiminë” e tij, edhe pse ai nuk pritet të largohet nga detyra deri në vitin 2027.
“Ai ishte diçka e veçantë”, tha njëri prej tyre për Politico.
