Është dita e zgjedhjeve në Korenë e Jugut, ku votuesit po zgjedhin presidentin e ardhshëm të vendit pas muajsh trazirash politike të paprecedentë.
Gjithçka filloi në dhjetor, kur ish-presidenti Yoon Suk Yeol e vendosi vendin në gjendje ushtarake. Kjo shkaktoi një gjyq që çoi në shkarkimin e tij nga detyra dhe në mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme që po zhvillohen.
Ligji ushtarak dhe shkarkimi i Yoon nxorën në pah përçarjet e thella në shoqërinë e Koresë së Jugut ku janë organizuar protesta të mëdha pro dhe kundër tij.
Për koreano-jugorët, votimi ofron një mundësi për të rivendosur stabilitetin dhe për të ecur përpara.
Janë pesë kandidatë, por Lee Jae-myung i Partisë Demokratike mban një epërsi të fortë ndaj rivalëve të tij. Lee kishte humbur ndaj Yoon në vitin 2022 me një diferencë shumë të vogël.
Kushdo që zgjidhet president do të duhet të merret me çështje që variojnë nga tarifat amerikane te tensionet me Korenë e Veriut dhe një shkallë lindjeje në rënie.
Pothuajse 30,000 policë janë vendosur në mijëra qendra votimi në të gjithë Korenë e Jugut.
Sipas Komisionit Kombëtar Zgjedhor (NEC) të Koresë së Jugut, një numër rekord prej 44,391,871 personash – përfshirë 258,254 votues jashtë vendit – janë regjistruar për zgjedhjet e 21-ta presidenciale të vendit.
Kjo do të thotë 194,179 votues më të kualifikuar sesa në zgjedhjet presidenciale të vitit 2022.
Pavarësisht rënies së popullsisë së Koresë së Jugut, numri i votuesve me të drejtë vote vazhdon të rritet, kryesisht për shkak të një popullsie në plakje. Në këto zgjedhje, grupmosha më e madhe janë votuesit në të 50-at, duke arritur në total 8,683,369, ose 19.6%.
Një shifër rekord prej 65.5% e votuesve të kualifikuar kishin hedhur votën e tyre deri në orën 14:00 sipas orës lokale (06:00 BST), sipas Komisionit Zgjedhor të Koresë së Jugut.
Kronologjia e ngjarjeve kryesore që çuan në këto zgjedhje të parakohshme:
3 dhjetor : Ish-Presidenti Yoon Suk Yeol shpall gjendjen e jashtëzakonshme ushtarake në një fjalim televiziv vonë natën. Trupa të armatosura rëndë rrethojnë Asamblenë Kombëtare për të bllokuar hyrjen e ligjvënësve.
4 dhjetor : Pak pas orës 01:00 sipas orës lokale, 190 ligjvënës, përfshirë 18 nga partia e Yoon, votuan për të rrëzuar ligjin. Yoon e anulon urdhrin e tij rreth tre orë më vonë.
7 dhjetor : Ligjvënësit e opozitës përpiqen të shkarkojnë Yoon për herë të parë, por dështojnë pas një bojkoti nga anëtarët e Partisë së tij konservatore të Pushtetit Popullor.
12 dhjetor : Yoon mbron urdhrin e tij për shpalljen e gjendjes ushtarake, duke thënë se e bëri atë për të mbrojtur demokracinë e vendit. Ai zotohet të “luftojë deri në fund” .
14 dhjetor : Mes ditësh e netësh protestash – si nga mbështetësit ashtu edhe nga kritikët e Yoon – Asambleja Kombëtare voton për shkarkimin e Yoon .
31 dhjetor : Një gjykatë e qarkut lëshon një urdhër arresti për Yoon.
15 janar : Rreth 3,000 oficerë policie arrijnë ta ndalojnë Yoon në rezidencën e tij të fortifikuar rëndë. Kjo është përpjekja e tyre e dytë. Në të parën, qindra prej tyre u përballën me një bllokim gjashtëorësh me trupat e tij të sigurisë.
19 janar : Gjykata lëshon një urdhër zyrtar arresti për Yoon-in, duke çuar një turmë mbështetësish të tij në trazira, disa madje duke hyrë me forcë në gjykatë.
26 janar : Prokurorët padisin Yoon me akuzat për udhëheqjen e një kryengritjeje duke përdorur ofertën e tij për shpalljen e gjendjes ushtarake.
4 Prill : Gjykata kushtetuese mbështet shkarkimin e Yoon dhe e shkarkon zyrtarisht atë nga detyra e presidentit. Autoritetet njoftojnë javën pasuese se zgjedhjet e parakohshme do të mbahen më 3 qershor.
