Përpjekjet e Spanjës për të rritur profilin e gjuhëve të saj rajonale në nivelin e Bashkimit Evropian kanë dështuar sërish, pasi disa shtete anëtare refuzuan të mbështesin propozimin për t’i bërë katalanishten, galicianishten dhe baskishten gjuhë zyrtare të BE-së.
Shtetet skeptike ngritën shqetësime mbi pasojat administrative dhe ligjore që mund të rrjedhin nga një vendim i tillë, duke paralajmëruar për një precedent që mund të nxisë kërkesa të ngjashme nga vende të tjera me gjuhë minoritare.
Në Evropë, rreth 40 deri në 50 milionë njerëz flasin afro 60 gjuhë rajonale e minoritare, por vetëm një pjesë e vogël e vendeve i kanë njohur ato si bashkëzyrtare. Njohja zyrtare do të nënkuptonte përdorimin e këtyre gjuhëve në administratë, institucione publike dhe arsim, në të njëjtat kushte me gjuhët shumicë.
Në Spanjë, gjuhët katalane, galike dhe baske janë të mbrojtura me ligj në komunitetet përkatëse dhe përdoren gjerësisht në jetën publike. Katalanishtja, me rreth 7.5 milionë folës, është ndër gjuhët më të përhapura minoritare në Evropë dhe flitet gjithashtu në pjesë të Francës dhe Italisë. Baskishtja përdoret nga afro 1 milion njerëz në Spanjë, ndërsa galicianishtja nga rreth 2 milion.
Spanja nuk është e vetme në këtë sfidë. Në Holandë, frizianishtja është gjuhë bashkëzyrtare në Friesland, por në Gjermani ajo ende nuk njihet administrativisht. Portugalia ka mirandesishten si gjuhë rajonale të njohur, e folur nga një komunitet shumë i vogël në Miranda do Douro. Në Finlandë, rreth 2,000 njerëz flasin gjuhën sami, e cila është gjithashtu në rrezik zhdukjeje, me varietete që kanë më pak se 50 folës aktivë.
Italia përfshin një gamë të gjerë gjuhësh bashkëzyrtare, si frëngjishtja, gjermanishtja, ladinishtja, sllovenishtja dhe katalanishtja, të pranishme në rajone ose komuna të caktuara. Ndërsa disa prej tyre janë gjuhë kryesore në vende të tjera, të tjerat si ladinishtja fliten kryesisht në zona malore dhe komunitete të vogla.
Çështja e njohjes së gjuhëve minoritare në nivel evropian mbetet një temë komplekse dhe e ndjeshme, ku përplasen aspiratat kulturore dhe realitetet administrative të BE-së.
