Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, do të zhvillojë një telefonatë me presidentin rus, Vladimir Putin, sot, si pjesë e përpjekjeve të tij të gjata për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë të nisur nga Moska në vitin 2022.
Trump ishte zotuar gjatë fushatës zgjedhore në SHBA të ndalte konfliktin brenda një dite nga marrja e detyrës, por përpjekjet e tij diplomatike deri më tani kanë dhënë pak përparim.
Delegacionet nga Rusia dhe Ukraina zhvilluan negociata të drejtpërdrejta në Stamboll javën e kaluar për herë të parë në pothuajse tre vjet, por bisedimet përfunduan pa një angazhim për një armëpushim.
Të dyja palët shkëmbyen fyerje, me Ukrainën që akuzoi Moskën për dërgimin e një delegacioni “të rremë” me zyrtarë të rangut të ulët.
Pas negociatave, Trump njoftoi se do të fliste në telefon me presidentin rus në një përpjekje për t’i dhënë fund “gjakderdhjes” në Ukrainë, e cila ka shkatërruar pjesë të mëdha të vendit dhe ka zhvendosur miliona njerëz.
Trump tha gjithashtu se do të fliste me Presidentin ukrainas, Volodymyr Zelensky dhe zyrtarët e NATO-s, duke shprehur shpresën se një “armëpushim do të ndodhë dhe kjo luftë shumë e dhunshme… do të përfundojë”.
Që nga marrja e detyrës në janar, Trump ka theksuar vazhdimisht se dëshiron të shohë një fund të konfliktit dhe së fundmi ka mbështetur thirrjet për një armëpushim 30-ditor pa kushte.
Deri më tani, ai është përqendruar kryesisht në rritjen e presionit mbi Ukrainën dhe është përmbajtur nga kritikat ndaj Putinit.
Si Moska ashtu edhe Uashingtoni kanë theksuar më parë nevojën për një takim mbi konfliktin midis Putinit dhe Trumpit.
Presidenti amerikan ka argumentuar gjithashtu se “asgjë nuk do të ndodhë” në konflikt derisa të takohet ballë për ballë me Putinin.
Në bisedimet në Stamboll, ku morën pjesë edhe zyrtarë amerikanë, Rusia dhe Ukraina ranë dakord të shkëmbejnë nga 1,000 të burgosur secila dhe të shkëmbejnë ide mbi një armëpushim të mundshëm, por pa asnjë angazhim konkret.
Negociatori kryesor i Ukrainës, Ministri i Mbrojtjes Rustem Umerov, tha se “hapi tjetër” do të ishte një takim midis Putinit dhe Zelenskyt.
Rusia tha se e kishte marrë parasysh kërkesën.
“Ne e konsiderojmë të mundur, por vetëm si rezultat i punës dhe pas arritjes së rezultateve të caktuara në formën e një marrëveshjeje midis dy palëve”, tha zëdhënësi i Kremlinit.
Aleatët perëndimorë të Ukrainës që atëherë e kanë akuzuar Putinin se ka injoruar qëllimisht thirrjet për armëpushim dhe kanë nxitur sanksione të reja kundër Rusisë.
Udhëheqësit e Britanisë, Francës, Gjermanisë dhe Italisë zhvilluan një telefonatë me Trump të dielën.
“Duke pritur telefonatën e Presidentit Trump me Presidentin Putin nesër, udhëheqësit diskutuan nevojën për një armëpushim pa kushte dhe që Presidenti Putin t’i marrë seriozisht bisedimet e paqes”, tha një zëdhënës i kryeministrit britanik Keir Starmer.
“Ata diskutuan gjithashtu përdorimin e sanksioneve nëse Rusia nuk do të angazhohej seriozisht në një armëpushim dhe bisedime paqeje”, tha zëdhënësi.
Zelensky diskutoi gjithashtu sanksionet e mundshme me nënpresidentin e SHBA-së JD Vance kur u takuan pas meshës inauguruese të Papa Leo në Vatikan të dielën.
“Diskutuam bisedimet në Stamboll, ku rusët dërguan një delegacion të nivelit të ulët pa kompetenca vendimmarrëse”, shkroi Zelensky në Telegram pas takimit.
“Ne gjithashtu prekëm nevojën për sanksione kundër Rusisë, tregtinë dypalëshe, bashkëpunimin në mbrojtje, situatën në fushën e betejës dhe shkëmbimin e ardhshëm të të burgosurve.”
Një zyrtar i lartë ukrainas nga zyra e presidentit, i cili foli në kushte anonimiteti, i tha AFP se ata kishin diskutuar gjithashtu përgatitjet për bisedën telefonike të së hënës midis Trump dhe Putin.
Ishte takimi i parë midis Zelensky dhe Vance që nga shkëmbimi i tyre i nxehtë në Shtëpinë e Bardhë në shkurt.
Në Zyrën Ovale, Vance akuzoi publikisht Zelenskyn se ishte “i pa respekt” ndaj Trump, i cili i tha udhëheqësit ukrainas se duhet të ishte më mirënjohës dhe se nuk kishte “karta” për të luajtur në negociatat me Rusinë.
Ukraina tha të dielën se Rusia kishte nisur një numër rekord dronësh në vend gjatë natës, duke synuar rajone të ndryshme, përfshirë kryeqytetin Kiev, ku u vra një grua.
Një burrë tjetër u vra në rajonin juglindor të Khersonit, ku u godit një stacion hekurudhor dhe shtëpi private e makina.
Në një intervistë me televizionin shtetëror rus të publikuar të dielën, Putin tha se qëllimi i Moskës ishte të “eliminonte shkaqet që shkaktuan këtë krizë, të krijonte kushtet për një paqe të qëndrueshme dhe të garantonte sigurinë e Rusisë”, pa dhënë më shumë detaje.
Referencat e Rusisë ndaj “shkaqeve rrënjësore” të konfliktit zakonisht i referohen ankesave me Kievin dhe Perëndimin që Moska i ka paraqitur si justifikim për nisjen e pushtimit në shkurt 2022.
Ato përfshijnë premtime për të “de-nazifikuar” dhe demilitarizuar Ukrainën, për të mbrojtur rusishtfolësit në lindje të vendit, për të kundërshtuar zgjerimin e NATO-s dhe për të ndaluar zhvendosjen gjeopolitike të Ukrainës drejt perëndimit.
Megjithatë, Kievi dhe Perëndimi thonë se pushtimi i Rusisë është një grabitje tokash në stilin imperial.
