A keni vënë re se kopsat në një këmishë, ndodhen në anë të kundërta për burrat dhe gratë?A e dini se si Lufta e Dytë Botërore ndryshoi zakonin e depilimit tek gratë? A e keni menduar ndonjëherë se pse burrat ndaluan së mbajturi këpucët me taka të larta? Pse flokët e gjatë janë një element tejet i rëndësishëm për femrat? Lexoni më poshtë disa nga historitë më interesante, mbi tendencat e sotme moderne të veshjes.
Pse femrat i depilojnë këmbët e tyre
Gratë nuk i kanë depiluar gjithmonë këmbët e tyre. Në fakt, gjatë sundimit të Mbretëreshës Elizabeta I në Angli, e cila ishte në pararojë të modës së kohës së saj, gratë nuk pritej të depilonin qimet që kishin në trup. Në vend të kësaj, politika e modës së asaj kohe diktonte që gratë duhet t’i hiqnin vetullat dhe qimet nga balli i tyre, për t’i bërë fytyrat e tyre të dukeshin më të gjata.
Por qimet e këmbëve? Nuk kishin nevojë të depiloheshin. Por kur ndryshoi kjo prirje? Pikërisht gjatë Luftës së Dytë Botërore. Në ato vite, Shtetet e Bashkuara përjetuan mungesa të mëdha të çorapeve, pasi qeveria e riorientoi përdorimin e najlonit, nga prodhimi i çorapeve në atë të parashutave për pilotët e ushtrisë. Për gratë, mungesa e najlonit nënkuptonte një ekspozim të këmbëve të tyre në publik. Që të konsideroheshin të pranueshme nga shoqëria, ato filluan të depilohen. Pas luftës, ndërsa fundet u bënë më të shkurtra, tendenca e depilimit u përhap tej mase.
Pse tipikisht vajzat e vogla vishen në rozë dhe djemtë në blu
Qëkur lind çdo fëmijë vishet me rrobat tipike për gjininë që ka, kryesisht blu për djemtë dhe rozë për vajzat. Por s’ka qenë përherë kështu. Për shekuj me radhë, fëmijët më të vegjël se 6-vjeç mbanin të gjithë veshje të bardha. Vetëm në fillimin e viteve 1900, ngjyrat filluan të përdoreshin si tregues gjinorë. Megjithatë, ngjyrat nuk kishin të njëjtin kuptim që kanë sot.
Për shembull, një artikull i qershorit 1918 në një revistë popullore të modës shkruante:”Rregulli përgjithësisht i pranuar është ngjyra rozë për djemtë dhe bluja për vajzat. Arsyeja është se trëndafili, duke qenë një ngjyrë më e vendosur dhe më e fortë, është më i përshtatshëm për djalin, ndërsa bluja, e cila është më delikate dhe e hollë, është më e bukur për vajzën”. Gjithsesi këto tendenca nuk ishin të shumë-përhapura. Rreth vitit 1985, gjithçka ndryshoi me ekot që kryheshin gjatë shtatzanisë, gjë që u mundësoi prindërve të njihnin paraprakisht seksin e fëmijës. Në këtë mënyrë, ata filluan t’i blinin rrobat për “vajzën” apo “djalin”, para se ai apo ajo të vinte në jetë
Pse kopsat në veshjet e grave dhe burrave, ndodhen në anë të kundërta
Lidhur me këtë çështje ka një arsye interesante historike. Melanie M. Moore, e cila krijoi markën e bluzës së grave “Elizabeth & Clarke”, shpjegon: “Kur kopsat u shpikën në shekullin XIII-të, ato ishin si shumica e teknologjive të reja, shumë të shtrenjta. Gratë e pasura në atë kohë nuk visheshin vetë, por nga shërbëtoret e tyre. Meqenëse shumica e njerëzve ishin djathtashë, kjo e bëri më të lehtë për dikë që t’iu qëndronte jush dhe të mbërthente fustanin”. Sa për këmishët e meshkujve, historiania e modës Chloe Chapin gjurmon stilin e modës në ushtri. “Qasja në një armë…diktoi praktikisht çdo gjë”- thotë ajo, duke vënë në dukje se një armë zjarri e futur brenda një këmishe, do të ishte më e lehtë për t’u nxjerrë me shpejtësi me dorën që përdoret me shpesh”.
Pse burrat hoqën dorë nga këpucët me taka të larta
Për shumë breza, këpucët me taka të larta kanë sinjalizuar bukurinë femërore. Por, para kësaj, takat e lartë qenë një element kryesor në gardërobën e meshkujve. Elizabeth Semmelhack nga Muzeu “Bata Shoe” në Toronto thotë:“Taka e lartë është përdorur nga meshkujt për shekuj me rradhë në të gjithë Lindjen e Afërme. Kur ushtari qëndronte në këmbë, takat e ndihmonin të siguronte ekulibrin e duhur, dhe të mund të qëllonte me shigjetë në një mënyrë më efikase”. Rreth shekullit XV-të, kur u shtua shkëmbimi kulturor persiano-evropian, aristokratët evropianë filluan përdorimin e këpucëve me taka të lartë, si një simbol i pasurisë së tyre. Sipas Semmelhack, elitat kanë përdorur gjithmonë veshje jo praktike për të shfaqur statusin e tyre të privilegjuar. Me ardhjen e epokës së Iluminizmit, që me sa duket solli me vete edhe një vlerësim të veshjeve praktiike, edhe burrat filluan të heqin dorë nga takat e larta aspak të rehatshme.
Pse gratë lyejnë thonjtë e tyre
Nëse keni menduar ndonjëherë se manikyri, është një send i përdorur vetëm kohët e fundit, gaboheni. A e dini se manikyri më i vjetër në botë, i prodhuar me një përzierje ari daton që në vitin 3200 P.E.S, pra më shumë se 5217 vjet më parë? Babilonasit e lashtë që ishin shpikësit e tij, njiheshin për kujdesin që tregonin për thonjtë e tyre. Edhe elitat mbretërore kineze të dinastisë Ming, qenë gjithashtu të pasionuara pas thonjve të dekoruar, duke përdorur përzierjen e të bardhës së vezëve, xhelatinës dhe gomës për të ngjyrosur thonjtë e tyre në ngjyrë të kuqe apo të zezë.
Në Angli, Elizabeta I, një ikonë e modës në kohën e vet, admirohej gjerësisht për thonjtë e saj të kuruar dhe duart e bukura. Suzanne Shapiro, studiuese në Institutin e Modës në Muzeun Metropolitan të Artit në Nju Jork, thotë se thonjtë e gjatë janë jopraktike për punët e rënda, kështu që ato kanë tentuar të sinjalizojnë një status social elitar.
Pse flokët e gjatë, u shndërruan në një element të rëndësishëm për gratë
Ndërsa tendencat e stilimit të flokëve, kanë ndryshuar përgjatë periudhave të ndryshme, një gjë ka mbetur mjaft e qëndrueshme në të gjitha kulturat dhe mijëvjeçarët:pritshmëria që gratë t’i kenë flokët e gjata. Ne e konstatojmë këtë nga përshkrimi i një gruaje me flokë të gjata në letrën e Shën Palit drejtuar Korintasve, në të cilën ai shkruante:”Nëse një grua i ka flokët e gjata, ato janë është lavdia e saj!”.
Kurt Stenn, autor i librit “Flokët:Një histori njerëzore”, thotë se gratë kanë patur thuajse gjithmonë flokë më të gjatë se burrat. Por pse? Sipas Stenn, ish-profesor i patologjisë dhe dermatologjisë në Universitetin e Jeilit në SHBA, flokët janë një element shumë komunikues. Ato dërgojnë mesazhe rreth seksualitetit, besimeve fetare dhe fuqisë. Në veçanti, ai beson se flokët e gjata mund të komunikojnë shëndetin dhe pasurinë. “Që të mbash flokë të gjata, duhet të jesh i shëndetshëm”- thotë Stenn. “Duhet të hash mirë, të mos vuash nga asnjë sëmundje, apo ndonjë lloj infeksioni, të pushosh si duhet dhe të stërvitesh mirë”. Ai shton se “për të pasur flokë të gjata, duhet të keni kujdes për nevojat tuaja në jetë, çka nënkupton se zotëroni mjetet e duhura financiare për ta bërë këtë”.
Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
