E enjte, 20 Janar, 2022
-1.5 C
Tirana

SHBA-Iran kërkojnë të thyejnë ngërçin në bisedimet për marrëveshjen bërthamore

Bisedimet kritike me Iranin për të parandaluar rënien e një marrëveshjeje bërthamore, do të rifillojnë në Vjenë pas pesë muajsh. Zyrtarët do të diskutojnë kthimin e mundshëm të SHBA-së në marrëveshjen e vitit 2015, e cila kufizoi aktivitetet bërthamore të Iranit në këmbim të heqjes së sanksioneve.

Irani ka shkelur angazhimet kryesore që kur presidenti i atëhershëm Donald Trump u tërhoq në 2018 dhe rivendosi sanksionet amerikane. Joe Biden është i gatshëm t’i heqë ato nëse Irani i anulon shkeljet. Por ajo dëshiron që SHBA të bëjë lëvizjen e parë.

Diplomatët perëndimorë kanë paralajmëruar se koha po kalon, për të negociuar një zgjidhje për shkak të përparimeve të rëndësishme që Irani ka bërë në programin e tij të pasurimit të uraniumit, i cili është një rrugë e mundshme drejt një bombe bërthamore. Irani këmbëngul se programi i tij bërthamor është tërësisht paqësor.

Bisedimet midis Iranit dhe pesë vendeve ende palë në atë që njihet zyrtarisht si Plani i Përbashkët Gjithëpërfshirës i Veprimit (JCPOA) – Kina, Franca, Gjermania, Rusia dhe Britania e Madhe – filluan në kryeqytetin austriak në prill, me përfaqësues të SHBA-së që morën pjesë në mënyrë indirekte.

Ebrahim Raisi, një kritik i ashpër i Perëndimit, fitoi garën për të pasuar Hassan Rouhani, një i moderuar që negocioi JCPOA me administratën e Barack Obamës.

Zoti Raisi premtoi përpara se të merrte detyrën në gusht, se nuk do të lejonte që bisedimet të zvarriteshin, por ai nuk pranoi të kthehej në Vjenë deri në fillim të këtij muaji.

Ai ka këmbëngulur se negociatorët e Iranit nuk do të tërhiqen “në asnjë mënyrë” në mbrojtjen e interesave të tij.

Ministria e Jashtme iraniane ka thënë se ata duan një “pranim të fajit” nga SHBA; heqjen e menjëhershme të të gjitha sanksioneve të SHBA-së; dhe një “garanci” se asnjë president i ardhshëm i SHBA-së nuk do ta braktiste sërish në mënyrë të njëanshme marrëveshjen.

I dërguari i posaçëm i Biden për Iranin, Robert Malley, ka thënë se SHBA-ja është e përgatitur të ndërmarrë të gjitha hapat e nevojshëm për t’u rikthyer në përputhje, duke përfshirë heqjen e sanksioneve të vendosura nga administrata Trump që dëmtuan ekonominë e Iranit.

Por zoti Malley ka paralajmëruar gjithashtu Iranin se “dritarja për negociata…nuk do të jetë e hapur përgjithmonë”.

“Kjo nuk është një orë kronologjike, është një orë teknologjike. Në një moment, JCPOA do të jetë gërryer aq shumë, sepse Irani do të ketë bërë përparime që nuk mund të kthehen mbrapsht, në këtë rast ne nuk mund të flasim – ju nuk mund të ringjallni një kufomë të vdekur”, tha ai në një konferencë muajin e kaluar.

Sekretari amerikan i shtetit ka thënë se “çdo opsion është në tryezë” nëse Irani nuk negocion me mirëbesim dhe nuk e vendos programin e tij bërthamor “përsëri në kuti”.

Një fokus kryesor i JCPOA ishte prodhimi i Iranit i uraniumit të pasuruar, i cili përdoret gjerësisht si lëndë djegëse për termocentralet bërthamore, por mund të përdoret gjithashtu në armët bërthamore.

Irani ra dakord për kufizime në sasinë e materialit që mund të grumbullonte; niveli i pastërtisë; numrin dhe llojin e makinerive centrifuguese që mund të përdoren për të kryer pasurimin; dhe vendet ku mund të zhvillohet.

Ajo filloi t’i shkelte gradualisht këto kufizime në vitin 2019, si hakmarrje për sanksionet e rivendosura nga zoti Trump, i cili e quajti JCPOA “të dëmtuar në thelbin e tij” dhe donte të detyronte liderët iranianë të negocionin një zëvendësim.

Irani tani ka grumbulluar një rezervë uraniumi të pasuruar, që është shumë herë më i madh se sa lejohet, duke përfshirë disa që janë 60% pastërti – një hap i shkurtër teknik larg 90% të nevojshëm për të prodhuar një armë.

Ajo ka instaluar gjithashtu qindra centrifuga avancuese; rifillimi i pasurimit në objektin nëntokësor të konvertuar më parë; dhe ndërmorën hapa për prodhimin e metalit të uraniumit të pasuruar, i cili është një material kyç në bombat bërthamore.

Inspektorëve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike u është kufizuar gjithashtu dukshëm aksesi i tyre në objektet bërthamore iraniane.

Shtetet e Bashkuara dhe nënshkruesit e tjerë të marrëveshjes origjinale bërthamore kërkojnë nga ana tjetër që bisedimet të vazhdojnë aty ku u ndërprenë në qershor, kur të dyja palët shprehën besimin se një marrëveshje ishte e mundur. Dhe nëse jo, nëse Irani refuzon të flasë për programin e tij të përshpejtuar bërthamor, atëherë diplomatët amerikanë flasin për “opsione të tjera”, “mjete të tjera” për para.

Burimi i lajmit: BBC. Përshtatur nga Tirana Today

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Basha i përgjigjet Metës pas takimit me Ballën

Kryedemokrati Basha ka dhënë garanci se PD nuk do t’i iki asnjë beteje, përfshirë edhe zgjedhjet vendore. Qëndrimi i tij pason pas deklaratës për...

Krijohet sistemi që “parashikon” pacientët më të rrezikuar me Covid-19

Shkencëtarët në Gjermani kanë zhvilluar një sistem të ri të inteligjencës artificiale, i cili analizon proteinat në një mostër të vetme gjaku te një...

PD po shkon drejt ndarjes?

Nga: Artur Ajazi Mendimi për një ndarje të mundshme të PD-së, po shprehet dhe promovohet hapur ditët e fundit në çdo ambient mediatik. Në dukje...

Në kërkim të racës Ariane: Misioni i bujshëm i nazistëve në pyjet e Amazonës

Nga: Pietro Emanueli Nazistët kishin një koncept racist mbi botën dhe marrëdhëniet ndërkombëtare, brenda së cilës Gjermania ishte qendra e gjithçkaje, dhe ishte mbi të...

Bardhi: Asnjë habi nga trekëndëshi i Bermudës.Reagon Blushi: Ç’na polli belaja!

Sekretari i Përgjithshëm i PD-së, Gazment Bardhi, ka reaguar sa i takon qëndrimit publik të presidentit Meta, pas diskutimit për datën e zgjedhjeve të...