E diel, 2 Gusht, 2020
37 C
Tirana

Politika atmosferike

Më të lexuarat

“Po kthehen në vatra potenciale”, Manastirliu bën thirrjen e rëndësishme

Ministrja e Shëndetësisë Ogerta Manastirliu përmes një postimi në rrjetin social Facebook njofton se festat apo ditëlindjet po kthehen në vatra potenciale dhe si...

Pandemia/ Rëndohet gjendja shëndetësore e deputetit shqiptar, dërgohet me urgjencë në Turqi

Deputeti Enver Roshi është dërguar mbrëmë me urgjencë drejt Turqisë. Ai ka shfaqur probleme me mushkëritë, dhe për këtë arsye është nisur në Turqi. Numri...

Lubonja: Shqipëria po shkon drejt vendosjes së regjimit autoritar

Analisti Fatos Lubonja, për revistën e njohur franceze “Le Courrier Des Balkans” u shpreh se Shqipëria po ecën në drejtimin e gabuar, drejt regjimit...

Familja Rama me një mesazh të dytë për të afërmit dhe miqtë, ky është vendimi që kanë marrë

Zemra e nënës së kryeministrit Edi Rama pushoi së rrahuri mëngjesin e sotëm. Lajmin e trishtë e dha vetë kreu i qeverisë, përmes një...

OBSH bën paralajmërimin aspak pozitiv lidhur me pandeminë

Shefi i Organizatës Botërore të Shëndetësisë, Tedros Adhanom Ghebreyesus së fundmi bëri një paralajmërim aspak pozitiv lidhur me pandeminë e koronavirusit. Ai theksoi se efektet...

Pandemia/ Situata në Shqipëri vijon të jetë shqetësuese, publikohet bilanci

Situata në Shqipëri si pasojë e koronavirusit vijon të jetë shqetësuese! Së fundmi Ministria e Shëndetësisë ka publikuar bilancin e 24 orëve të fundit. MSH...

‘Bir komunisti’/ Rama i përgjigjet Metës: Të të vijë turp, ti do harrohesh kurse ai jo

Kryeministri Edi Rama ka reaguar pas deklaratës së presidentit Meta, i cili tha se kryeministri është mburrur se është djali i komunistit që vari...

Ndërron jetë nëna e Edi Ramës, kryeministri bën dedikimin prekës

Ka ndërruar jetë në moshën 82-vjeçare e ëma e kryeministrit Edi Rama, Aneta Rama. Lajmi është dhënë në rrjetet sociale nga kryeministri, i cili...

Me mijëra persona marshojnë të revoltuar në Gjermani, arsyeja e protestës

Me mijëra vetë marshuan në Berlin të shtunën për të protestuar kundër masave të vendosura në Gjermani për të frenuar pandeminë e koronavirusit, duke...

“Fatkeqësisht dominojnë edhe moshat e reja”, mesazhi i fortë i mjekes

Ministrja e Shëndetësisë, Ogerta Manastirliu ka publikuar në rrjetin social Facebook, mesazhin e Dr. Migena Qato e cila shprehet se në spitalet COVID-19, fatkeqësisht...

Nga: Klementin Mile

Në cilat kushte mundësohet demokracia? Filozofi bashkëkohor gjerman Peter Sloterdijk e adreson këtë çështje në një mënyrë shumë origjinale. Së pari, ai nuk e trajton çështjen e demokracisë në terma kantianë, sipas të cilëve kjo formë e jetës politike, pra demokracia, duhet të shihet si nën-produkt i ushtrimit të fuqive të gjykimit nga ana e qytetarëve. Demokracia nuk vjen në mënyrë kaq spontane. Në vend të kësaj, Sloterdijku thotë se kushtet e demokracisë janë efekt i “pushtetit pritës”, çka nënkupton aftësinë për të pritur dhe aftësinë për t’i lënë të tjerët të presin. Për më tepër, demokracia bazohet në aftësinë proto-arkitektonike për të ndërtuar dhoma pritjeje, për të mos përmendur pastaj aftësinë proto-politike për t’i çarmatosur qytetarët. Por si lidhen këto aftësi së bashku për të prodhuar regjimin demokratik?

Polis si klimë artificiale

Polis, qytet-shteti grek ku për herë të parë u praktikua demokracia, në esencë nuk është gjë tjetër veçse një konstrukt artificial i sunduar nga nomos dhe që, në këtë mënyrë, është përgjigja praktike ndaj sfidës së paraqitur nga probabiliteti i ulët që një mori e madhe të huajsh (qytetarët) të bashkëekzistojnë pas mureve të përbashkëta të qytetit. Pra, polis nënkupton natyralizimin e njerëzve të huaj për njëri-tjetrin dhe një klimë të përbashkët. Qyteti grek ishte një lloj serre për njerëzit që pranonin të çrrënjoseshin nga modus vivendi i jetesës së veçuar për t’u “mbjellë” në modus vivendi-n e jetesës së përbashkët. Në themel të saj, kjo bashkëjetesë në polis është një mënyrë shumë artificiale e të jetuarit bashkë. Sepse njerëzit, edhe pse Aristoteli i cilësonte me të drejtë si kafshë politike, nuk janë megjithatë të urbanizuar prej natyre, por duhet të bëhen të tillë.

Në funksion të kësaj nevojitet një planifikim urban fizik dhe psikik. Sidomos ky i dyti ka nevojë për rituale që duhen vendosur për të gjeneruar ose fuqizuar sensin e përbashkësisë së qytetarëve. Të tilla rituale mund të imagjinohen dhe përshtaten sipas kontekstit të vendit. Por, në çdo rast, e rëndësishme është që ato të arrijnë të gjenerojnë një krenari të përbashkët te qytetarët për faktin që polis-i i tyre është i lirë dhe një respekt për veprimet e bukura të megalopsychia-s, pra të një lloj bujarie përmes të cilës disa qytetarë shquhen mbi të tjerët. Kjo krenari dhe ky respekt duhet t’u paraprijnë të gjitha deklaratave të natyrës politike në qytet. Ato ngrenë terrenin e përbashkët parapolitik që mundëson pastaj një forum për debat, parti dhe rivalitet.

Demokracia si instalacion

Po cila është baza atmosferike që e mundëson fillimisht demokracinë në terma hapësinorë? Sfera publike, për të cilën flitet shpesh si me peshë specifike për demokracinë, në fakt nuk është një efekt i mbledhjes së njerëzve, por ajo, fillimisht, duhet ndërtuar si hapësirë e aftë t’i mbajë njerëzit e mbledhur. Agora, pra sheshi ku njerëzit mblidhen për të diskutuar, mund të kuptohet si duhet vetëm si instalacion. Instalacionet, siç na e demonstron arti bashkëkohor, kanë detyrën e zhvillimit të kompromiseve ndërmjet vëzhgimit dhe pjesëmarrjes. Pra, në një instalacion nuk mund të vëzhgosh pa marrë pjesë. Si të thuash, njeriut që kërkon vetëm të vëzhgojë, t’i hedhë një sy gjërave dhe të largohet, i refuzohet kjo mundësi. Kushdo që dëshiron të vëzhgojë, qoftë edhe për pak, duhet të përfshihet, duhet të marrë pjesë. Në këtë mënyrë, instalacioni bën të mundur që përvoja të zhvendoset nga poli i vëzhguesit të painteresuar te poli pjesëmarrësit të përfshirë.

Por përbashkësia, siç nënvizon dhe Platoni, supozon një kompromis midis të paktën dy gjendjeve shpirtërore bazë. Për demokracinë, kjo do të thotë që premisat atmosferike të saj duhet të formohen nga një paralelogram i virtyteve të vëzhguesit me virtytet e pjesëmarrësit. Kështu, qytetari është një kombinim i aktorit dhe spektatorit në një person të vetëm. Gjysma më e vështirë e kësaj sinteze është ajo e vëzhguesit, pasi njerëzit kanë të garantuar vetëm gjysmën e parë, të aktorit, duke patur prej natyre instinkte, pasione dhe interesa. Gjysma vëzhguese e qytetarit nënkupton përdorimin e teknikave kulturore pak a shumë të përpunuara për të na bindur të aktivizojmë inteligjencën tonë analitike dhe teorike, pra për të vëzhguar. Për të realizuar kushtet parapolitike të demokracisë duhet vendosur një lidhje ndërmjet kulturës së polis-it dhe sjelljes teorike.

Nuk ka qenë e rastit që demokracia athinase rezulton të jetë bashkësia e parë e arsimuar në skenën e historisë kulturore. Ndër karakteristikat e saj qe fakti që virtytet e vëzhguesve nuk gjeneroheshin apo fuqizoheshin vetëm nga teatri dioniziak dhe nga arti i retorikës, por edhe nga shpikja e filozofisë, e cila, në terma të domethënies politike, nuk qe gjë tjetër veçse zhvillimi i një logjike universale të bashkëjetesës së njerëzve një një asamble me dy dhoma, ku e para quhej Polis dhe e dyta Physis.

Demokracia si dhomë pritje

Sloterdijk thotë që duhet ta pranojmë idenë se arti i të shkruarit (pra, i krijimit të një rezervuari gjuhësor) është teknika kulturore që ka kontribuar më tepër për shfaqjen e demokracisë. Duke i dhënë fjalës së folur një prani hapësinore, shkrimi e detyron edhe gjënë më të ikshme të rrijë pak më gjatë se sa do të qe e mundur në një botë tërësisht orale. Arti i polis-it dhe res publica mbështetet te shkrimi, te kjo mënyrë e kapjes së objekteve. Kështu shfaqen dhe rrinë më gjatë gjëra themelore për polis-in si opinionet politike dhe teoremat e studiesve. Demokracia, pra, paraprihet nga një dimension parapolitik në të cilin bëhen të disponueshme mjetet për të ngadalësuar rrjedhën e të folurit. Themelisht, filozofia dhe demokracia kanë burimin e tyre të përbashkët në të njëjtat teknika për ta ngadalësuar gjuhën, përmes të cilave, objekte teorike dhe politike mjaftueshmërisht të qëndrueshme fillimimisht mund të lindin dhe pastaj të përdoren për qëllime publike.

Demokracia varet nga aftësia për t’u dhënë dimension hapësinor gjërave që thuhen njëra pas tjetrës; pra, ajo implikon trajnimin e vazhdueshëm në durim. Shpikja e listës së folësve është një mekanizëm i thjeshtë, por shumë i rëndësishëm për demokracinë. Lista nënkupton që audienca është e aftë t’i konsiderojë njëlloj fjalimet, pavarësisht radhës kur mbahen ato. Lista mundëson peshimin e objekteve politike të kundërta, siç janë opinionet ose propozimet. Madje edhe sot, kryengritjet populiste dhe fashiste mund të dallohen shpesh nga fakti që ato fillojnë me një revoltë kundër listës së folësve.

Paaftësia për të dëgjuar është tipikisht anti-demokratike. Sloterdijku tregon një anekdotë ku negociatori athinas shkon në kampin spartan gjatë luftës ndërmjet dy qytet-shteteve. Në përgjigje të peticionit retorikisht mjeshtëror të athinasit, liderët spartanë thanë: Ne nuk mund t’i përgjigjemi fjalimit tënd të gjatë, sepse tani, në fund të tij, e kemi harruar çfarë the në fillim. /Gazeta Liberale

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Maqedonia e Veriut shënon numrin më të lartë të rasteve në katër ditët e fundit

Maqedonia e Veriut ka shënuar një rritje të rasteve të reja me koronavirus në orët e fundit. Sipas Worldometers, në 24 orët e fundit në...

Tjetër bilanc i rëndë nga koronavirusi në Shqipëri

Ministria e Shëndetësisë bën me dije se në 24 orët e fundit janë shënuar 5 viktima nga koronavirusi. Fatkeqësisht, nuk e kanë fituar dot betejën...

Përshtatja e turizmit: Golemi zëvendëson Turqinë me “all inclusive”

Mungesa e turizmit të organizuar në zonën e Golemit, për shkak të pandemisë, shtroi pikëpyetjen e mbijetesës së shërbimit “all inclusive” që po ofrohej...

SHBA: Rënie masive e prodhimit ekonomik

Prodhimi i Brendshëm Bruto në Shtetet e Bashkuara u tkurr me 9.5% në tremujorin e dytë të vitit. Kjo rënie masive në ekonomi vjen ndërsa...

Shqiptarja shpallet “Aktorja më e mirë” në festivalin e filmit në Kanada

Artistja dhe producentja shqiptare, Ana Golja është vlerësuar së fundmi me një çmim të rëndësishëm në një festival në Kanada. Përmes një postimi në Instagram,...