Nga Dalibor Rohac, “Politico.eu”
Nëse zgjedhjet evropiane do të ishin një aktivitet i qetë, procesi i vitit 2019, nuk do të kishte ndonjë vëmendje të madhe mediatike. Përveç asaj që është tashmë e qartë – një fragmentim në rritje i politikës evropiane, një pozitë e qëndrueshme por jo dominante e së djathtës ekstreme, dhe një e majtë ambjentaliste gjithnjë e në rritje – nga zgjedhjet e kësaj fundjave, dalin 5 leksione që duhen nxënë.
BE-ja nuk luan vendit
Që nga shpërthimi i krizës së borxheve në vitin 2009, vëzhguesit e çështjeve evropiane, e trajtuan çdo krizë me të cilën u përball Bashkimi Evropian si ekzistenciale, dhe çdo moment si një pikë kritike. Megjithatë, pavarësisht mosfunksionimeve të saj të shumta, BE është këtu për të qëndruar.
Mbështetja e përgjithshme për projektin e integrimit, është në nivele historike, dhe përfitimet nga anëtarësimi në bllok janë të dukshme edhe për kritikët e saj populistë. Ndoshta për shkak të këtij realiteti, nacionalistët dhe euroskeptikët po bëjnë thirrje për një reformë të paspecifikuar të BE-së, në vend se të synojnë shpërbërjen e bllokut.
Natyrisht, lufta nuk mbaron. Nëse është e vërtetë që Bashkimi Evropian nuk përballet më me rrezikun e shkatërrimit, ai mbetet e rrezikuar që të bëhet i paqeverisshëm, për shkak të politikave kombëtare, që janë si një lojë me shumën zero.
E gjithë politika evropiane, është vendore
Këto mund të ketë qenë zgjedhjet më “evropiane” të mbajtura deri tani. Ndarja gjithnjë e më e ashpër politike, midis nacionalizmit dhe një perspektive pro-BE, është ajo që ndihet në të gjithë kontinentin, siç janë sfidat e ndjeshme politike si emigracioni.
Figura politike të profilit të lartë, përfshirë Matteo Salvini në Itali, Marine Le Pen në Francë dhe Guy Verhofstadt në Belgjikë, kanë marrë pjesë në fushatat zgjedhore jashtë vendeve të tyre.
A do të thotë kjo, që kemi parë lindjen e një sheshi të vërtetë evropian? Jo.
Jo shumë votues, i ndoqën debatet televizive të ‘Spitzenkandidaten’ – kandidatëve kryesor për të drejtuar Komisionin Evropian – dhe vetëm shumë pak prej tyre mund të mbanin mend emrin e ndonjërit prej tyre. Në shumicën e vendeve, çështjet evropiane u lanë në hije nga përplasjet e brendshme.
Pavarësisht përpjekjeve të presidentit francez, Emmanuel Macron, fushata në Francë pasqyroi pakënaqësinë e brendshme në vend. Për arsye të kuptueshme, edhe debati në Mbretërinë e Bashkuar, u fokusua ekskluzivisht tek Brexit. Dhe në Poloni, shumë energji u kanalizuan në një diskutim mbi çështjet e komunitetit LGBTQI, dhe skandalet e abuzimit seksual në kishë.
Për forcat pro-BE (por edhe ato kundër BE-së), leksioni është i thjeshtë:konteksti lokal ka rëndësi, nuk ka një zgjidhje për çdo situatë, dhe çështjet serioze të politikës së brendshme s’mund të zëvendësohen me asgjë tjetër.
Mos u pajtoni dhe mos kopjoni populistët
Si rënia e koalicionit qeverisës austriak, ashtu edhe dorëheqja e kryeministres britanike Theresa May, tregojnë rreziqet e strategjisë së “asnjë armiku në të djathtë”, të adoptuar nga shumë parti konservatore. Republikanët në Francë, janë bërë pothuajse të padallueshme nga Tubimi Kombëtar i ekstremit të djathtë i Marine Le Pen, por zhvendosja e të parës drejt ekstremizmit, vetëm sa ia ka ulur më tej mbështetjen, duke marrë pak më shumë se 8 për qind të votës popullore.
Leksioni për të djathtën e qendrës në Evropë, është se përpjekjet e saj për të bërë kompromis me të djathtë ekstreme – përfshirë sjelljen aktuale të dykuptimtë të Partisë Popullore Evropiane ndaj kryeministrit hungarez Viktor Orban – e shkatërrojnë karakterin e saj si një forcë politike kryesore dhe thelbësisht të moderuar, dhe e shtyjnë atë në një garë që nuk mund ta fitojë.
Ktheni kokën edhe nga lindja
Një tablo dembele e politikës evropiane, i sheh “vendet e reja” anëtare të Evropës Lindore si vatër e populizmit, prapambetjes dhe korrupsionit. Në shumë aspekte, ky këndvështrim ka një bazë reale:Sipas matjeve konvencionale, Hungaria nuk është më një demokraci liberale, por një regjim hibrid që i ngjan Turqisë ose Rusisë, dhe qeveria aktuale në Poloni, nuk e ka fshehur ambicien e saj për të “ndërtuar një Budapest në Varshavë”.
Megjithatë, kjo pikëpamje anashkalon faktin se si shtetet e vjetra ashtu edhe të reja anëtare, po përballen me të njëjtat sfida. Për më tepër, janë gjithnjë e më shumë forcat politike në disa vende të Evropës Lindore, që mbështesin frymën e ringjalljes së projektit evropian. Për shembull Sllovakia, është një shembull në këtë drejtim me një koalicion të ri të moderuar pro-BE të qendrës së djathtë dhe qendrës së majtë (Sllovakia Progresive Slovakia-SPOLU), që fitoi në këto zgjedhje me një diferencë të konsiderueshme.
“Cirku” i Brexit, duhet të përfundojë
Tre vjet pas votimit për t’u larguar nga BE, Britania e Madhe po dërgon në Bruksel një grup parlamentarësh europianë, kryesisht të padurueshëm, në një palë zgjedhje që pak kush priti se do të zhvilloheshin në vendin e tyre. Politika britanike mbetet në ngërç, dhe nuk ka një vizion të realizueshëm mbi Brexit.
Në këto kushte, nuk do të ndihmonte as politika e shtyrjeve të vazhdueshme të datës së daljes nga unioni. Nëse kontigjenti i ri i deputetëve, që mund të veprojnë në keqbesim është kostoja për t’u paguar që Britania të mbetet në BE, atëherë në rregull. Përveç rastit kur qeveria e ardhshme britanike, është gati të anulojë Brexit, Britania e Madhe duhet ta lërë BE-në në rastin më të parë, me apo pa marrëveshje./ Përshtati për Tirana Today, Alket Goce
