E enjte, 3 Dhjetor, 2020
14 C
Tirana

Kur çeçenët poshtëruan ushtrinë ruse, si e shfrytëzoi konfliktin Vladimir Putin

Më të lexuarat

“Je një shtrigë”, Rama nuk ia përton drejtoreshës së shkollës (VIDEO)

Kryeministri Edi Rama ka inspektuar një tjetër shkollë në Durrës, e cila u rindërtua pasi u dëmtua nga tërmeti tragjik i 26 nëntorit të...

Nesër përfundon afati 3-javor për kufizimin e lëvizjes deri në orën 22:00

Ditën e nesërme do të marrë fund edhe kufizimi i lëvizjes deri në orën 22:00, i vendosur nga Komiteti Teknik i Ekspertëve 3 javë...

Prostitucion në qendër masazhi, si rekrutoheshin vajzat në rrjetet sociale

Blutë e Tiranës kanë goditur një tjetër rast të veprimtarisë kriminale në fushën e shfrytëzimit të prostitucionit, dhe përshtatjes së ambienteve për prostitucion. Në...

Luftë për trashëgiminë/ Zbulohet pasuria marramendëse e Maradonës

Të shumta kanë qenë dyshimet e ngritura së fundmi, për vdekjen e legjendës së futbollit, Diego Armando Maradona, teksa në Argjentinë kanë nisur edhe...

UEFA përzgjedh stadiumin ”Air Albania” për finalen e madhe europiane

Për herë të parë në histori Tirana dhe Shqipëria futet në hartën e zhvillimit të aktiviteteve më të mëdha europiane të futbollit. Edicioni i parë...

Nikollë Lesi: Rama ka blerë gazetarët VIP me thasë me euro, Gjekmarkaj shembull

Gazetari Nikoll Lesi, ka dalë në mbrojtje të kolegut të tij Agron Gjekmarkaj, për të cilin ka folur me superlativa. Në një shkrim në gazetën...

27 vite nga vrasja e Pablo Eskobar, trafikanti nr. 1 i të gjitha kohërave

Karrierën kriminale e nisi në rrugët e qytetit të tij Medelin, kur ishte adoleshent. Vidhte makina, gurrë varresh, cigare, apo rrëmbente njerëz në këmbim...

Kurohej në Turqi prej COVID-19, ja çfarë po ndodh me trajnerin Gega

Trajneri i Kukësit Skënder Gega, ia ka dalë të mposhtë koronavirusin dhe sot pritet të kthehet në Shqipëri. Tekniku i nënkampionëve të vendit, ka...

Brenda burgut ku po mbahen Thaçi dhe ish-komandantët e UÇK-së (FOTO)

Hashim Thaçi dhe ish komandantët e tjerë të UÇK-së ndodhen në Hagë, aty ku po presin që të nisin seancat e tjera të gjykimit....

Silva Bino: Nuk e kemi kaluar më të keqen, nesër mblidhemi me Komitetin Teknik

Shefja e epidemiologjisë në Institutin e Shëndetit Publik, Silva Bino tha se nesër Komiteti Shëndetësor do të mbajë një mbledhje për tu njohur me...

Çeçenia, është sot një rajon pjesë e federatës ruse. Ajo drejtohet nga autokrati Ramazan Kadirov, një njeri i besuar i presidentit rus Vladimir Putin. Por ashtu si ish-republikat e tjera sovjetike, që sot janë të pavarura, edhe Çeçenia provoi të shkëputet nga Moska në fillim të viteve por dështoi, duke e paguar shumë shtrenjtë rebelimin e saj.

Më 11 dhjetor 1994, presidenti rus Boris Jelcin udhëzoi nisjen e operacioneve mbi krahinën separatiste, duke shënuar fillimin e një lufte të pabarabartë dhe të përgjakshme kundër popullit çeçen. Pas më shumë se 20 muajsh luftime brutale, kur kryeqyteti çeçen Grozni u rrafshua tërësisht, rusët u detyruan në vitin 1996 të nënshkruanin një marrëveshje paqe.

Çeçenët pësuan humbje shumë të mëdha. Por edhe ushtrie ruse pati mijëra të vrarë, kryesisht për shkak të taktikave guerile të luftës, që zgjodhën çeçenët e keq-armatosur. Shifra zyrtare për humbjet e rusëve është 5.732. Por vlerësime të ekspertëve të pavarur, e vendosin këtë shifër midis 3.500-7.500, apo edhe deri në 14.000.

Shifra jo të sakta ka edhe për numrin e luftëtarëve çeçene të vrarë. Vlerësime të ndryshme, variojnë nga 3000-17.391 të vdekur dhe të zhdukur. Ndërkohë numri i të vdekurve në rradhët e civilëve është midis 30-100.000 të vrarë, dhe ndoshta mbi 200.000 të plagosur.

Ndërkohë më shumë se 500.000 njerëz u shpërngulën nga shtëpitë e tyre, si pasojë e këtij konflikti.

Në fakt, rezistenca çeçene kundër imperializmit rus e ka origjinën e saj që nga viti 1785, gjatë kohës së Sheikut Mansur, imami i parë i popujve kaukazianë. Ai bashkoi kombet e ndryshme të Kaukazisë të Veriut nën komandën e tij, për t’i rezistuar pushtimeve dhe zgjerimit rus.

Pas rezistencës së gjatë gjatë Luftës së Kaukazit të viteve 1817-1864, forcat perandorake ruse arritën të mposhtin çeçenët, duke aneksuar tokat e tyre në vitet 1870. Përpjekjet e mëvonshme të çeçenëve për të fituar pavarësinë pas rënies së Perandorisë Ruse në vitin 1917 dështuan.

Në vitin 1922, Çeçenia u bë pjesë e Bashkimit Sovjetik, ndërsa 14 vjet më vonë, udhëheqësi sovjetik Josif Stalin themeloi Republikën Socialiste Sovjetike Autonome të Çeçeni-Ingushetisë.

Në vitin 1944, me urdhër të shefit të KBG-së Lavrenti Beria, më shumë se gjysmë milionë çeçenë, u pastruan etnikisht dhe u internuan në Siberi dhe në Azinë Qendrore. Arsyetimi zyrtar ishte ndëshkimi i tyre për bashkëpunimin me forcat pushtuese gjermane, edhe pse dhjetëra mijëra çeçenë u rreshtuan përkrah Bashkimin Sovjetik dhe luftuan kundër nazistëve.

Madje 50 çeçenë morën medaljen më të lartë ushtarake në Bashkimin Sovjetik. Ishte Nikita Hrushovi, ai që i lejoi çeçenët e dëbuar të rikthehen në atdheun e tyre, duke rivendosur republikën e tyre në vitin 1957.

Pas shembjes së Bashkimit Sovjetik në dhjetorin e vitit 1991, Rusia humbi një sasi të madhe të territorit dhe fuqisë së saj ushtarake dhe ekonomike. Në pranverën e vitit 1994, presidenti Jelcin nënshkroi një marrëveshje të veçantë politike me presidentin e Tatarstanit, Mintimer Shaejmiev. Dhe Çeçenia mbeti i vetmi rajon federal, që mbeti jashtë traktatit, i cili garantoi më shumë autonomi.

Gjithsesi një vit më parë, Grozni kishte shpallur në mënyrë të njëanshme pavarësinë. Moska mobilizoi elementët pro-rusë, që ndërmorën një tentativë për grusht shteti në dhjetor 1993. Pasi dështoi, opozita u organizua në Këshillin e Përkohshëm të Republikës Çeçene, duke i bërë thirrje Moskës për ndihmë.

Në gushtin e viti 1994, koalicioni i fraksioneve opozitare me qendër në veri të Çeçenisë, nisi një fushatë të gjerë të armatosur për të rrëzuar qeverinë e Xhokar Dudajevit. Moska i furnizoi me armë, para dhe mercenarë forcat separatiste. Ajo gjithashtu pezulloi të gjitha fluturimet civile për në Grozni, ndërsa aviacioni dhe trupat kufitare ngritën një bllokadë ushtarake ndaj republikës rebele.

Lexo edhe :   Rusi/ Vetëvritet truproja e Putin, kolegu: Punonim në kushte të këqija
Lexo edhe :   Putin urdhëron vaksinimin e popullsisë ruse duke filluar nga java e ardhshme

Forcat pro-ruse dhe ushtria ruse nisën të sulm të fshehtë por të keq-organizuar në Grozni në mesin e tetorit 1994, i pasuar nga një sulm i dytë më i madh më 26-27 nëntor. Të dyja  operacionet ishin të pasuksesshme. Besnikët e Dudajev, arritën të kapnin rob rreth 20 ushtarë rusë dhe rreth 50 mercenarë, që ishin punësuan në mënyrë klandestine nga shërbimi sekret rus.

Më 29 nëntor, presidenti Boris Jelcin lëshoi ​​një ultimatum ndaj çeçenëve që të çarmatoseshin dhe të dorëzoheshin. Kur qeveria në Grozni nuk pranoi, ai e urdhëroi ushtrinë ruse të “rivendoste me forcë rendin kushtetues”.

Nga 1 dhjetori, forcat ruse ndërmorën bombardime të rënda ajrore mbi Çeçeni. Më 11 dhjetor 1994, forcat tokësore ruse hynë në krahinë. Ministri rus i Mbrojtjes, ishte mburrur se do ta rrëzonte Dudajevin brenda 2 orësh, por nuk rezultoi kështu. Grozni u sulmua nga 3 drejtime. Sulmi u ndalua përkohësisht nga zv/komandanti i Forcave Tokësore Ruse, gjeneral Eduard Vorobjov, që dha më pas dha dorëheqjen në shenjë protestë, duke deklaruar se është “një krim të dërgosh ushtrinë kundër popullit tend”.

Shumë zyrtarë në ushtrinë dhe qeverinë ruse, e kundërshtuan gjithashtu atë luftë. Edhe zv/ministri i Mbrojtjes, gjenerali Boris Gromov dha dorëheqjen në shenjë proteste ndaj pushtimit. “Do të kemi një kasaphanë tjetër si në Afganistan!”- deklaroi Gromov për mediat.

Dhe ai e dinte shumë mirë këtë, pasi ishte vetë drejtues i luftës që sovjetikët zhvilluan në Afganistan. Më shumë se 800 ushtarë profesionistë dhe oficerë, nuk pranuan të marrin pjesë në operacion. Nga këta, 83 u dënuan me burg nga gjykatat ushtarake, dhe pjesa tjetër u shkarkua. Më vonë edhe gjenerali Lev Roklin, refuzoi të marrë medaljen e Heroit të Federatës Ruse, për kontributin e tij në atë luftë.

Mijëra civilë çeçenë, vdiqën në një seri sulmesh ajrore dhe bombardimesh nga artileria, gjatë vetëm një jave në fushatën më të rëndë të bombardimeve në Evropë që nga shkatërrimi i qytetit të Dresdenit në Gjermani. Gjakderdhja në Grozni, tronditi Rusinë dhe botën, duke shkaktuar kritika të ashpra për luftën.

Vëzhguesit ndërkombëtarë, i përshkruan skenat si një “katastrofë e paimagjinueshme”, ndërsa ish-udhëheqësi sovjetik Mikail Gorbaçov e quajti luftën një “aventurë të turpshme e të përgjakshme”. Në mesin e nëntorit 1996, Boris Jelcin dhe Asllan Mashkadov nënshkruan një marrëveshje paqeje, që përcaktonte dëmshpërblime për çeçenët e ishin prekur nga lufta.

Në shkurtin e vitit të ardhshëm, Rusia miratoi gjithashtu një amnisti për ushtarët rusë dhe separatistët çeçenë, të cilët kryen krime në atë luftë. Më 12 maj 1997, Mashkadov shkoi në Moskë, dhe nënshkroi me Jelcin një traktat zyrtar “mbi paqen dhe parimet e marrëdhënieve Rusi-Çeçeni.

Por pak më shumë se dy vjet më vonë, disa nga ish-bashkë-luftëtarët e Mashkadov, të udhëhequr nga komandantët Shamil Basajev dhe Ibn Aal-Khatab, pushtuan krahinën fqinje të Dagestanit, duke shkaktuar nisjen në verën e vitit 1999 të Luftës së Dytë Çeçene.

Këtë herë në krye të vendit ishte Vladimir Putini. Ai e shtypi me më egërsi rebelimin e çeçenëve, dhe e bazoi ndërtimin e karrierës së tij politike, pikërisht tek suksesi në këtë luftë. Pas një lideri të dobët dhe të alkoolizuar si Jelcin, Rusia kishte më në fund njeriun e dorës së forte, që garantonte siguri, rend dhe zhvillim ekonomik./ TIRANA TODAY

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

‘Hanë dreka e darka me paratë e shqiptarëve’/ Gjuzi: PS e le Kuvendin bosh

Edhe gjatë seancës së sotme nuk kanë munguar përplasjet mes deputetit Kujtim Gjuzi dhe kryetarit të Kuvendit, Gramoz Ruçit. Gjuzi u shpreh se kishte...

Rama mbledhje urgjente në Ministerialin e OSBE: Bëj thirrje për bashkëpunim

Kryeministri Edi Rama, në cilësinë e kryetarit të radhës në OSBE, ka marrë fjalën në nisje të Ministerialit të kësaj organizate. Rama u shpreh...

Vaksinat janë gati, por si do të shpërndahen tek miliarda njerëz?

Nga: Liz Breen & Sarah Shifling “The Conversation” Vaksina Pfizer/BioNTech, sapo është aprovuar për përdorim të gjerë në Britaninë e Madhe dhe qeveria ka urdhëruar...

E FUNDIT/ Kapshtica do qëndrojë e mbyllur deri në datën 14 dhjetor

Pika Kufitare e Kapshticës do të vijojë të jetë e mbyllur deri në datën 14 dhjetor. Në vijim të masave të marra nga qeveria...

Prostitucion në qendër masazhi, si rekrutoheshin vajzat në rrjetet sociale

Blutë e Tiranës kanë goditur një tjetër rast të veprimtarisë kriminale në fushën e shfrytëzimit të prostitucionit, dhe përshtatjes së ambienteve për prostitucion. Në...