E shtunë, 27 Shkurt, 2021
4 C
Tirana

Ekzekutimi i Çausheskut shmangu përmbysjen e regjimit komunist në Shqipëri

Diktatura komuniste rumune, ishte e përgjakshme. Ndaj fundi i përgjakshëm i diktatorit të saj Nikolae Çaushesku dhe bashkëshortes së tij Elena më 25 dhjetor 1989, u duk i natyrshëm për shumëkënd. Gati gjysma e Evropës, vuajti për gati gjysmë shekulli pasojat e rregjimeve moniste.

Por ai rumun ishte tepër i egër. Kur Çaushesku u ngjit në pushtet në vitin 1965, forcat rumune të sigurisë (Sekuritate), kishin vetëm një qendër kombëtare të përgjimit të ngritur nga KGB-ja sovjetike, dhe 11 degë rajonale. Në vitin 1978, ajo kishte 10 qendra kombëtare përgjimi, 24 qendra rajonale dhe zotëronte 1000 njësi të lëvizshme përgjimi.

Gruaja e Çausheskut, Elena porositi shërbimin sekret që edhe e bija, Zoja, që e kishte kritikuar kultin e individit dhe situatën e rëndë ekonomike të rumunëve të zakonshem, të survejohej çdo minutë të jetës së saj. Apartamenti i saj u mbush me mikrofona në të gjitha dhomat, deri në banjo.

Disa agjentë u ngarkuan ta ndiqnin ditë natë. Madje në një rast e shoqja e diktatorit në prani të shefit të sigurimit, ndiqte përgjimin e momenteve intime të së bijës me të dashurin e saj gazetar. Gruaja e diktatorit vendosi ta çojë gazetarin në Afrikë, për të mundësuar eleminimin pa zhurmë të tij në ndonjë aksident të rastësishëm të sajuar, që s’mund të vërtetohej si vrasje.

Nën sundimin e Çausheskut, në Rumani përdoreshin 10 milionë mikrofona përgjimi, për të gjithë popullatën. Sipas të dhënave zyrtare, mbi 300 mijë rumunë vdiqën gjatë diktaturës rumune, dhe mbi 650 mijë të tjerë u burgosën. Çaushesku lindi më 26 janar 1918 në Skorniceshti, në një familje fshatarësh.

Kur ishte 11-vjeç u transferua në Bukuresht për t’u bërë këpucar. Ai u anëtarësua 3 vjet më vonë në Partinë Komuniste, duke u arrestuars disa herë. Në vitin 1943 internohet në kampin e përqendrimit Targu Jiu, ku njihet me George Dej që do të bëhej udhëheqës i vendit pas luftës, deri në vdekjen e tij në vitin 1965-ën, kur në krye u ngjit Çaushesku.

Ai ruajti një kurs stalinist, ndonëse pati marrëdhënie me vendet perëndimore, përfshirë SHBA-në. Çaushesku ishte i fiksuar të linte gjurmën e vet tek Rumania. Ndaj në vitet 1970, nisi zbatimin e një projekti gjigant të rindërtimit të vendit, në fshatra dhe qytete.

Në kryeqytet ndërtoi atë që njihet si “Shtëpia e Popullit”, godina më e madhe në Evropë, ku aktualisht ndodhet selia e parlamentit rumun. Por pavarësisht veprave madhore, varfëria në vend mbeti e madhe. Politikat e tij kundër abortit, përfshirë edhe taksën deri 20 për qind mbi pagën për të gjithë rumunët mbi 25 vjeç që nuk ishin bërë ende prindër, shtuan ndjeshëm popullsinë, duke e thelluar më tej varfërinë.

Mijëra fëmijë u braktisën në jetimore, si pasojë e pamundësisë për t’i rritur. Investimet pa përfitime të mëdha, e zhytën vendin në borxhe të mëdha, mbi 13 miliardë dollarë, duke e bërë të pashmangshme rënin e regjimit. Ndaj në dimrin e vitit 1989, nisën protestat fillimisht në qytetin e Timishoarës.

Policia ndërhyri në mënyrë brutale, duke vrarë dhjetëra protestues. Kjo sjellje, vetëm sa e ndezi më tej revoltën. Më 21 dhjetor, Çaushesku organizoi një tubim të madh në Bukuresht, për të treguar se popullin e donte. Por sapo nisi të flasë, turma filloi ta fishkëllejë. Ajo skenë nuk ishte parë asnjëherë në 24 vitet e sundimit më dorë të hekurt.

Ai dhe bashkëshortja e tij, u larguan prej andej me helikopter. Protestat u përhapën në mbarë vendin. Një nga arsyet kryesore, ishte tradhtia e gjeneralëve të ushtrisë, që u bashkuan me manifestuesit. Dikatori rumun u kap në qytetin e Tërgovishtes. Pas një procesi gjyqësor që zgjati vetëm 1 orë, ai u shpall fajtor për krimet ndaj popullit, dhe u dënua me vdekje.

Ngjarjet në Rumani bënë xhiron e botës. Ato konstrastonin dukshëm me rënien paqësore të Murit të Berlinit, dhe bashkë me të edhe të regjimit komunist në Gjermaninë Lindore. Por edhe me Revolucionet e Kadifenjta në vendet e tjera të Lindjes si në Poloni, Çekosllovaki apo Hungari.

Ndërkohë ngjarja u prit me entuziazëm në Shqipëri nga populli, dhe me frikë nga udhëheqja e lartë komuniste. Të frymëzuar nga rumunët, shqiptarët nisën të ndëmerrnin aktet e para të rebelimit ndaj regjimit. Më 14 janar 1990, në Shkodër u mbajt demonstrata e parë antikomuniste në Shqipëri.

Mijëra shkodranë, dolën në qendër të qytetit, duke u përpjekur të rrëzojnë bustin e Stalinit. Policia dhe ushtria arritën ta shpërndajnë turmën. Dhjetëra protestues u arrestuan, dhe u dhunuan në burgje. Ndërkohë më 26 mars 1990, shpërtheu një tjetër demonstratë antikomuniste në qytetin e Kavajës.

Rebelimi nisi që në stadiumin e qytetit, ku po luhej një ndeshje e kampionatit të futbollit. Sërish forca të shumta policore e shtypën me egërsi demonstratën. Por frika tashmë ishte vrarë. Më 2 korrik 1990, mijëra njerëz mësynë në selitë e ambasadave në Tiranë.

Njëkohësisht, mijëra të tjerë nisën të arratisen në rrugë tokësore në Greqi dhe ish-Jugosllavi, ku për fat të keq dhjetëra prej tyre mbetën të vrarë nga rojet kufitare. Ngjarjet kulmuan në dhjetor 1990, me lëvizjen studentore që çoi në shpalljen e pluralizimit partik pas 45 vitesh.

Në disa intervista më vonë, Ramiz Alia e pranoi se udhëheqja politike u trondit nga ngjarjet në Rumani, dhe i druhej një skenari të ngjashëm në Shqipëri, që mund të degradonte në një luftë civile. Veç kërkesës popullore për ndryshimin e regjimit, ai kishte edhe presionin e zyrtarëve më radikalë komunistë, që kërkonin mbajtjen e pushtetit me çdo kusht.

Alia deklaroi publikisht se Shqipëria nuk ishte “as lindje as perëndim”, se ajo ishte një rast i veçantë, që nuk kishte lidhje me zhvillimet në vendet e tjera. Gjatë vitit 1990, ai tentoi të ndërmerrte disa reforma ekonomike, brenda suazës së ekonomisë së centralizuar.

Por ishte tepër vonë. Shqipëria ishte zhytur në një krizë të gjithanshme, nga e cila nuk mund të dilej ndryshe veçse përmes ndarjes me regjimin monist. Shembja relativisht paqësore e një diktature që në 46 vite kishte derdhur shumë gjak shqiptarësh, i detyrohet shumë revolucionit rumun. Por ndryshe nga Rumania, Shqipëria është ende sot shumë prapa me hapjen e dosjeve, zbardhjen e plotë të krimeve të diktaturës, dhe distancimin e shoqërisë prej tyre.

TIRANA TODAY

- Reklama -

Më shumë nga kategoria




Të fundit

Studimi: Një dozë e vetme e vaksinës së Pfizerit ul transmetimin e virusit

Tre studime të reja britanike tregojnë se vaksina kundër COVID-19-s e kompanive Pfizer-BioNTech, e cila merret me dy doza, zvogëlon transmetimin e virusit pas...

Sa ndihmojnë vaksinat kineze për rritjen e influencës së Pekinit në Ballkan?

Në një kohë kur shumë vende kanë vështirësi për të siguruar doza të mjaftueshme vaksinash për koronavirusin, Kina ka shtuar përpjekjet për të shpërndarë...

Koronavirusi, Tomini: Dy fëmijë ndodhen në terapi intensive

Zv. ministrja e Shëndetësisë, Eugena Tomini ka folur për situatën me Covid-19 në spitalet që trajtojnë koronavirusin në vendin tonë. Në një lidhje direkte me...

Epidemiologu Alimehmeti: Të saktësohen sa teste e tampone bëhen në ditë

Epidemiologu Ilir Alimehmeti ka folur për situtën e pandemisë në vendin tonë, ku është shprehur se është ende herët për të folur për një...

Rakacolli: Të hënën vijnë 15 mijë doza të vaksinës së Pfizer

Zv.ministrja e Shëndetësisë, Mira Rakacolli deklaroi se të hënën do të vijnë në Shqipëri 15 mijë doza të vaksinës së Pfizer. Ajo tha në Report...